کوه های شکوهمند کانادا: سفری به بام های طبیعی و فرهنگی آمریکای شمالی - مجله کالارنا

اگر علاقمند به سفر با بهترین تور کانادا هستید با ما همراه شوید

1. کوردیلرای غربی: قلمرو غول‌های جوان و سرکش

کوردیلرای غربی، زنجیره‌ای عظیم از کوه‌هاست که از آلاسکا تا مکزیک امتداد دارد و جوان‌ترین و مرتفع‌ترین سیستم کوهستانی کانادا را تشکیل می‌دهد. این کوه‌ها که بین 55 تا 80 میلیون سال پیش در طی فرایند کوه‌زایی لارامید شکل گرفته‌اند، عمدتاً از سنگ‌های رسوبی مانند شیل و سنگ‌آهک تشکیل شده‌اند که تحت فشار صفحات تکتونیکی، چین خورده و به بالا رانده شده‌اند. نتیجه این فرایند، قله‌هایی تیز، صخره‌ای و مرتفع است که تصویری نمادین از طبیعت کانادا را به نمایش می‌گذارند.

رشته‌کوه سنت الیاس: جایگاه غول‌های یخی

در گوشه‌ای دورافتاده از قلمرو یوکان، رشته‌کوه سنت الیاس قرار دارد که بلندترین قله‌های کانادا را در آغوش کشیده است. این رشته‌کوه مرتفع‌ترین رشته‌کوه ساحلی روی زمین است که حاصل برخورد صفحه تکتونیکی یاکوتات با صفحه آمریکای شمالی می‌باشد.

• کوه لوگان (Mount Logan): بام کانادا و آزمایشگاه طبیعیکوه لوگان با ارتفاع 5,959 متر، نه تنها بلندترین قله کانادا، بلکه دومین قله مرتفع در سراسر آمریکای شمالی است. این کوه که در پارک ملی و منطقه حفاظت‌شده کلوآن (میراث جهانی یونسکو) واقع شده، به دلیل داشتن بزرگترین محیط قاعده در میان کوه‌های غیرآتشفشانی جهان شهرت دارد.

  • تاریخچه صعود: اولین صعود موفقیت‌آمیز در 23 ژوئن 1925 توسط تیمی بین‌المللی به رهبری آلبرت اچ. مک‌کارتی انجام شد. این اکسپدیشن حماسی 65 روز به طول انجامید و تیم پس از طی کردن بیش از 200 کیلومتر مسیر ناشناخته برای رسیدن به پای کوه، موفق به فتح قله شد. امروزه مسیر «کینگز ترنچ» (King's Trench) که مسیر اولین صعود بود، متداول‌ترین مسیر است، در حالی که مسیر فنی «یال شرقی» (East Ridge) یکی از بهترین دیواره‌های بلند آلپی در آمریکای شمالی محسوب می‌شود.
  • چالش‌های منحصربه‌فرد: صعود به لوگان با چالش‌های فوق‌العاده‌ای همراه است. فلات قله آن بیش از 20 کیلومتر طول دارد و مسیریابی را دشوار می‌سازد. به دلیل عرض جغرافیایی بالا، سرمای طاقت‌فرسایی بر آن حاکم است؛ دمای زمستان به منفی 45 درجه سانتی‌گراد می‌رسد و بادهای شدید با سرعت 150 کیلومتر در ساعت، دمای حسی را به شدت کاهش می‌دهند. این شرایط به همراه ارتفاع زیاد، اثرات فیزیولوژیکی شدیدی مانند هیپوکسی (کم‌اکسیژنی) را به همراه دارد.
  • اهمیت علمی: کوه لوگان یک آزمایشگاه طبیعی بی‌نظیر است. فلات یخی آن میزبان قدیمی‌ترین یخ‌های غیرقطبی جهان با قدمت 30,000 سال است. دانشمندان با حفر مغزه‌های یخی، تاریخ اقلیم زمین را مطالعه می‌کنند. این کوه همچنین به دلیل فعالیت‌های تکتونیکی، سالانه حدود 0.35 میلی‌متر در حال رشد است.

• کوه سنت الیاس (Mount Saint Elias): تلاقی اقیانوس و آسماناین کوه با ارتفاع 5,489 متر، دومین قله بلند کانادا و ایالات متحده (مشترکاً) است و درست در مرز آلاسکا و یوکان قرار دارد. نام آن در زبان تلینگیت، Was'eitushaa به معنای «کوه پشت خلیج یخی» است.

  • ویژگی‌ها و چالش‌ها: نزدیکی به اقیانوس آرام باعث بارش برف سنگین و طوفان‌های ناگهانی و شدید می‌شود. این کوه دارای یکی از بزرگترین برجستگی‌های عمودی در جهان است و در فاصله تنها 16 کیلومتری از خلیج، بیش از 5400 متر ارتفاع می‌گیرد که چالشی بزرگ برای تطبیق بدن با ارتفاع است. اولین صعود آن در سال 1897 توسط تیمی ایتالیایی به رهبری دوک آبروزی انجام شد.

کوه‌های راکی کانادا: قلب تپنده گردشگری و چالش‌های کوهنوردی

رشته‌کوه راکی، که از بریتیش کلمبیا تا آلبرتا امتداد دارد، مشهورترین و پربازدیدترین منطقه کوهستانی کانادا است. این منطقه که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، با پارک‌های ملی باشکوه، دریاچه‌های فیروزه‌ای، یخچال‌های طبیعی و حیات وحش غنی، سالانه میلیون‌ها گردشگر را به خود جذب می‌کند.

• قله‌های نمادین و چالش‌برانگیز:

  • کوه رابسون (Mount Robson): با ارتفاع 3,954 متر، بلندترین قله راکی کانادا و یکی از دشوارترین‌هاست. نرخ موفقیت صعود به آن تنها حدود 10٪ است. این کوه با داشتن نزدیک به 3000 متر صعود عمودی از پای خود، هیچ مسیر غیرفنی ندارد. به دلیل حجم عظیم، خرداقلیم (micro-climate) خود را ایجاد می‌کند و رطوبت اقیانوس آرام را به طوفان‌های غیرقابل پیش‌بینی تبدیل می‌کند. اولین صعود در سال 1913 توسط کنراد کاین از مسیر معروف «رخ کاین» (Kain Face) که یک دیواره یخی شیب‌دار است، انجام شد.
  • کوه آسینیبواین (Mount Assiniboine): این قله با ارتفاع 3,618 متر، به دلیل شکل هرمی زیبایش به «ماترهورن راکی» ملقب شده است. این کوه در قلمرو سنتی مردمان استونی ناکودا (Îyârhe Nakoda) قرار دارد که خود را «مردم کوهستان» می‌نامند. نام «آسینیبواین» در سال 1885 توسط جورج داوسون انتخاب شد که ابر بالای قله را به دود چادرهای قوم آسینیبواین تشبیه کرد. برای مردم استونی ناکودا، کوه‌ها مکان‌هایی مقدس، معابد و پناهگاه‌هایی هستند که «روح بزرگ» در آنجا با آن‌ها سخن می‌گوید و در داستان‌های آفرینش نقش محوری دارند. این منطقه به طور سنتی محلی برای دعا، برگزاری مراسم و جمع‌آوری گیاهان دارویی بوده است.

• پارک‌های ملی و میراث فرهنگی:پارک‌های ملی بنف، جاسپر، یوهو و کوتنای میزبان این قله‌ها و امکانات تفریحی گسترده‌ای مانند پیست‌های اسکی و مسیرهای پیاده‌روی هستند. توسعه گردشگری با ساخت راه‌آهن کانادا پسیفیک در دهه 1880 آغاز شد که به تأسیس پارک بنف و اخراج اجباری مردمان بومی از سرزمین‌هایشان منجر گردید. امروزه، هجوم سالانه بیش از 4 میلیون بازدیدکننده به بنف، فشار زیادی بر اکوسیستم وارد کرده و مدیریت آن را به چالشی بزرگ تبدیل کرده است.

2. رشته‌کوه‌های شرقی: میراثی از دوران کهن

در تضاد کامل با غرب، کوه‌های شرق کانادا بسیار کهن‌سال‌تر، کوتاه‌تر و فرسوده‌تر هستند. این کوه‌ها که بخشی از رشته‌کوه آپالاش هستند، بیش از 300 میلیون سال پیش در زمان شکل‌گیری ابرقاره پانگه‌آ به وجود آمده‌اند و میلیون‌ها سال فرسایش، قله‌های تیز آن‌ها را به تپه‌هایی گرد و ملایم تبدیل کرده است.

• کوه‌های لورنشن (Laurentian Mountains): این رشته‌کوه در کبک، با قدمتی بیش از یک میلیارد سال، یکی از قدیمی‌ترین کوه‌های جهان و بخشی از سپر کانادا است. این منطقه با تپه‌های گرد، جنگل‌های انبوه افرا و هزاران دریاچه، یک قطب مهم اکوتوریسم و ورزش‌های زمستانی در شرق کانادا محسوب می‌شود.
• کوه‌های شیک‌شاک (Chic-Choc Mountains): این کوه‌ها در شبه‌جزیره گاسپه کبک، امتداد شمالی آپالاش هستند. با وجود ارتفاع کم (حدود 1268 متر)، بارش برف سنگین، آن را به مقصدی عالی برای اسکی تبدیل کرده است. پارک ملی گاسپزی در این منطقه از آخرین گله گوزن‌های شمالی کوهی در جنوب رودخانه سنت لارنس محافظت می‌کند.

3. کوردیلرای قطبی: سرزمین بکر شمالگان

این سیستم کوهستانی وسیع و کم‌شناخته در شمالگان کانادا، از جزیره الزمیر تا شمال لابرادور امتداد دارد. این کوه‌ها از نظر سنی بین راکی‌های جوان و آپالاش‌های کهن قرار دارند و به دلیل سرمای شدید، دارای یخچال‌های عظیم و یخبندان دائمی هستند.

• کوه‌های تورنگات (Torngat Mountains): این کوه‌ها در مرز کبک و لابرادور، با قله کوه کابی‌یک (1,652 متر)، بلندترین قله‌های کانادا در شرق راکی را در خود جای داده‌اند. نام "تورنگات" در زبان اینوکتیتوت به معنای "جایگاه ارواح" است و اهمیت فرهنگی عمیق این منطقه برای مردم اینویت را نشان می‌دهد. پارک ملی کوه‌های تورنگات که با همکاری اینویت‌ها اداره می‌شود، نمونه‌ای برجسته از اکوتوریسم مبتنی بر فرهنگ بومی است.
• کوه ثور (Mount Thor)، جزیره بافین: در پارک ملی اویوئیتوک، کوه ثور با بلندترین دیواره عمودی جهان به ارتفاع 1,250 متر قرار دارد. این ویژگی منحصربه‌فرد، آن را به مکانی افسانه‌ای برای سنگ‌نوردان حرفه‌ای و بیس جامپرها تبدیل کرده است.

خلاصه

کوه‌های کانادا بخش جدایی‌ناپذیری از هویت طبیعی و فرهنگی این کشور هستند و در سه سیستم اصلی دسته‌بندی می‌شوند.

کوردیلرای غربی با قله‌های جوان و مرتفع، چالش‌برانگیزترین کوه‌ها را در خود جای داده است. کوه لوگان، بلندترین نقطه کشور، یک آزمایشگاه طبیعی برای علم اقلیم‌شناسی است و صعود به آن به دلیل وسعت، سرمای شدید و ارتفاع زیاد، بسیار دشوار است. کوه سنت الیاس به دلیل برجستگی عمودی فوق‌العاده و آب‌وهوای غیرقابل پیش‌بینی اقیانوسی شهرت دارد. در کوه‌های راکی، کوه رابسون به عنوان یکی از سخت‌ترین قله‌ها با نرخ موفقیت پایین شناخته می‌شود ، و کوه آسینیبواین علاوه بر زیبایی، دارای اهمیت معنوی عمیقی برای مردمان بومی استونی ناکودا است.

در مقابل، رشته‌کوه‌های شرقی مانند لورنشن و شیک‌شاک، بقایای باستانی و فرسوده‌ کوه‌هایی هستند که بیش از 300 میلیون سال قدمت دارند. این مناطق با چشم‌اندازهای ملایم‌تر، نقش مهمی در اکوتوریسم منطقه‌ای و فرهنگ محلی، به ویژه در کبک، ایفا می‌کنند.

در نهایت، کوردیلرای قطبی در شمالگان، با طبیعت بکر و یخی خود، میزبان کوه‌های تورنگات و قله نمادین ثور است. این منطقه اهمیت معنوی عمیقی برای مردم اینویت دارد و پارک ملی تورنگات نمونه‌ای از مدیریت مشترک و گردشگری فرهنگی است. این تنوع بی‌نظیر از کوه‌های جوان و سرکش غرب تا تپه‌های کهن شرق و قله‌های یخی شمال، کانادا را به یکی از مهم‌ترین و متنوع‌ترین مقاصد کوهستانی جهان تبدیل کرده است.